Türkiye pazarındaki şirket birleşme ve devralma (M&A) işlemlerinde başarılı bir "Kapanış" (Closing) yapabilmenin anahtarı, derinlemesine ve titizlikle yürütülmüş bir Due Diligence (DD - Hukuki Durum Tespit) sürecinden geçer. Çoğu zaman taraflar finansal tablolara odaklanarak hukuki riskleri ikincil plana atma yanılgısına düşerler. Ancak standart "checklist" yaklaşımlarına sığmayan ve çoğunlukla gözden kaçan detaylar, işlem sonrası devralan tarafa öngörülemeyen devasa maliyetler çıkarabilir. Ertuğ & Partners olarak, Türk hukuku bağlamında M&A masalarında en sık gözden kaçırılan 10 kritik hukuki riski ve bunlara karşı kurumsal stratejileri derledik.
1. Veri Mahremiyeti ve KVKK Uyumsuzluğu
Hedef şirketin salt bir "Aydınlatma Metni" yayınlamış olması uyumlu olduğu anlamına gelmez.
Gizli Risk: Şirketin VERBİS kaydının güncel şirket yapısını yansıtmaması veya açık rıza metinlerinin kanunun aradığı "özgür irade" ölçütüne uygun olmaması. Özellikle e-ticaret, SaaS ve bulut tabanlı şirketlerde yurt dışına veri aktarımı KVKK m.9'a uygun yapılmıyorsa ceza riski somuttur. 2026 yılı tutarlarıyla veri güvenliği yükümlülüklerinin ihlalinde idari para cezası bandı 256.357 TL – 17.092.242 TL, aydınlatma yükümlülüğünün ihlalinde 85.437 TL – 1.709.200 TL'dir. Bu cezalar ciroya endeksli değil, kanunda sabit bantlar hâlinde belirlenir ve her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.Stratejik Tavsiye: Sadece metin incelemesi değil, pratikteki "veri akış haritası" da denetlenmelidir. Olası riskler için SPA'da (Hisse Alım Sözleşmesi) satıcılardan özel KVKK tazmin taahhütleri (indemnity) alınmalıdır.2. Çalışan Alacaklarının "Gerçek" Boyutu (Gölge Maaşlar)
Hedef şirketin SGK tahakkuklarında her şey kusursuz gözükebilir ancak gerçek durum sahada farklıdır.
Gizli Risk: Satış ekibine elden ödenen komisyonlar, vergi avantajı sağlamak için maaşın bir kısmının asgari ücret üzerinden gösterilmesi, birikmiş ama kullandırılmamış yüzlerce günlük yıllık izinler... Bu "gizli" işçilik alacakları devralma tamamlandıktan sonra işten çıkarma süreçlerinde devasa dava maliyetleri olarak yeni yönetime döner.Stratejik Tavsiye: Bordrolar ile banka ödemeleri ve fiili prim tabloları çapraz kontrole tabi tutulmalı; kilit personelin olası ayrılığındaki potansiyel tazminat hesabı işlem bedelinden (purchase price) düşülmelidir.3. Rekabet Hukuku "Sabıkası" ve Taahhüt İhlalleri
Gizli Risk: Hedef şirket geçmişte Rekabet Kurulu'ndan idari para cezası almış veya uzlaşma ile taahhüt vermiş olabilir. Eski yönetimin verdiği bu taahhütlerin yeni yönetimce bilinmeyip ihlal edilmesi cironun %10'una kadar ceza riskidir. Ayrıca, yetkili satıcılık sözleşmelerindeki pasif satış yasakları Kurul radarına girmeye açıktır.Stratejik Tavsiye: Rekabet Kurulu kararları taranmalı ve yetkili satıcılık (distribütörlük) sözleşmelerindeki rekabet etmeme yükümlülükleri (non-compete) detaylıca incelenmelidir.4. Fikri Mülkiyet (IP) Boşlukları: "Kod Gerçekte Kimin?"
Özellikle teknoloji girişimlerinde şirketin bir değeri varsa, o da Fikri Mülkiyetidir.
Gizli Risk: Eski bir serbest yazılımcı tarafından yazılan kod parçası, şirkete yazılı bir mali hak devir sözleşmesiyle devredilmemişse hâlâ o yazılımcıya aittir. (Bordrolu çalışanlarda FSEK m.18/2 uyarınca mali hakları kullanma yetkisi aksi kararlaştırılmadıkça işverene aittir; serbest çalışanda bu karine işlemez; bu ayrım DD'de tek tek doğrulanmalıdır.) Marka tarafında ise sık görülen kusur, tescilin şirketin fiilen faaliyet gösterdiği veya göstermeyi planladığı Nice sınıflarını kapsamaması ve potansiyel pazarları açıkta bırakmasıdır. (Marka tescili Nice sınıflandırmasına göre yapılır; NACE ise ekonomik faaliyet sınıflandırmasıdır ve marka koruma kapsamını belirlemez.)Stratejik Tavsiye: Kurucuların ve kritik yazılımcıların iş sözleşmelerindeki Fikri ve Sınai Haklar (IP Assignment) maddeleri tek tek doğrulanmalıdır.5. Sözleşmelerdeki "Kontrol Değişikliği" (Change of Control) Bubi Tuzakları
Gizli Risk: Şirket çok değerli olabilir ancak cirosunu büyük bir alıcıya veya bir lisans belgesine borçluysa hisse devri durumu değiştirebilir. Eğer bu kritik tedarikçi veya müşteri sözleşmelerinde "şirket hisselerinin el değiştirmesi hâlinde sözleşme tek taraflı ve tazminatsız feshedilebilir" maddesi (Change of Control) varsa, devir işlemiyle birlikte şirketin değerini yaratan gelir akışı ortadan kalkabilir.Stratejik Tavsiye: Kritik tedarikçi ve müşteri sözleşmeleri CoC maddelerine karşı taranmalı; gerekirse kapanış ön koşulu (Condition Precedent) olarak karşı tarafın yazılı muvafakati alınmalıdır.6. Gayrimenkul ve Kira Sözleşmelerindeki Zehirli Haplar
Gizli Risk: Şirketin ana faaliyetini yürüttüğü kiralık fabrikanın kira sözleşmesinde "şirket hissedarlarının değişimi kiraya verene tahliye hakkı verir" şeklinde maddeler Türk Borçlar Kanunu kapsamında şirketler hukuku devirlerinin arkasından dolanmak için kullanılabilmektedir. Yapı kullanma izin belgesindeki (iskân) eksiklikler de belediye mühürlemelerine açık davetiyedir.Stratejik Tavsiye: Kira sözleşmelerindeki alt kiralama/devir hükümleri ve OSB (Organize Sanayi Bölgesi) mevzuatına uyum harfiyen tetkik edilmelidir.7. Çevre, Sosyal ve İş Güvenliği (ESG & OHS) Yükümlülükleri
Gizli Risk: Özellikle endüstriyel tesis alımlarında, geçmiş dönem atık yönetimi eksiklikleri veya eksik İSG (İş Sağlığı ve Güvenliği) eğitimleri idari para cezasından öteye geçer ve doğrudan cezai yaptırım (yöneticilerin hapsi) veya tesisin kapatılması sonucunu doğurabilir. Çevresel süreçlerde ise "ÇED Gerekli Değildir" kararlarının veya ÇED olumlu kararlarının kapsam ve güncelliği ayrıca doğrulanmalıdır.Stratejik Tavsiye: Çevre İzin ve Lisans belgeleri ile atık su analiz raporları sadece hukukçular değil, çevre mühendisleriyle birlikte incelenmelidir.8. İlişkili Taraf (Related Party) İşlemleri
Gizli Risk: Aile şirketlerinde en sık rastlanan durumdur. Şirketin ana binası yöneticinin yakınının üzerine kayıtlı olabilir ve emsalin çok üzerinde bir kirayla tutulmuş olabilir. Bu tablo iki ayrı mevzuat başlığını aynı anda ilgilendirir ve ikisi karıştırılmamalıdır: TTK m.395, yönetim kurulu üyesinin şirketle işlem yapması ve şirkete borçlanması yasağını düzenler; Kurumlar Vergisi Kanunu m.13 ise ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı fiyatlama yapılmasını transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı sayar ve vergisel tarhiyata konu eder. Devralan taraf açısından risk hem şirketler hukuku hem vergi cephesinde doğar.Stratejik Tavsiye: "İlişkili taraflar" listesi masaya yatırılmalı, transfer fiyatlandırması ve emsallere uygunluk (arm's length) testi yapılarak yapay maliyetler ayıklanmalıdır.9. Vergi Riski (Sadece Mali Denetim Yetmez)
Gizli Risk: Finans ekipleri kârlılığa bakar, vergi müfettişleri ise açığa. Devam eden vergi uyuşmazlıkları, yapılandırma (vergi affı) dosyalarının gecikmiş taksitleri, Kurumlar Vergisi indirimlerinin haksız kullanımı mali tespitin (Financial DD) ötesinde bir vergi hukuku değerlendirmesi gerektirir. Beş yıllık zamanaşımı süresinin riski asılı durur.Stratejik Tavsiye: Ciddi devralmalarda bağımsız bir "Tax Due Diligence (Vergi İncelemesi)" raporu düzenlenmeli; bilinen vergi riskleri emanet (escrow) hesaplarda alıkonacak paradan düşülmelidir.10. Asgari Sermaye Uyumu (2026 Süreci)
Gizli Risk: Anonim şirketlerde asgari esas sermaye 250.000 TL, limited şirketlerde 50.000 TL'dir; tutarlar 2023 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmiş ve 1 Ocak 2024'te yürürlüğe girmiştir. 7511 sayılı Kanunla TTK'ya eklenen geçici madde 15 uyarınca, sermayesi bu tutarların altında kalan şirketlere tanınan uyum süresi 31 Aralık 2026'da dolmaktadır (süre Ticaret Bakanlığı'nca en fazla iki kez birer yıl uzatılabilir). Hedef şirket artırımı yapmamışsa kanunen infisah etmiş sayılır; bu, şirketin sona erme ve tasfiye sürecine girmesi anlamına gelir ve devralınacak varlığın hukuki varlığını doğrudan tehdit eder.Stratejik Tavsiye: Ticaret Sicili kayıtlarında hedef şirketin yeni sermaye asgarilerine uyum sağlayıp sağlamadığı kontrol edilmeli, devir öncesi sermaye artırımı yapılması Tescil Kapanış Ön Koşulu olarak belirlenmelidir.Bu makale birleşme ve devralma dinamiklerine ilişkin genel bilgilendirme amacı gütmekte olup hukuki bir tavsiye veya DD raporu niteliği taşımaz.
Son güncelleme: 10 Ağustos 2026.
